ΚΡΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΤΙΓΜΕΣ

CRETA SHOP ΒΙΒΛΙΑ ΧΑΡΤΕΣ ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

;

  ...online από το 1996!    

ΗΟΜΕ
TAYTOTHTA
ΘΕΜΑΤΑ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΣΥΝΔΡΟΜΗ
EDITORIAL
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
LINKS
DOWNLOADS
CRETA SHOP
FACEBOOK
ΕΚΔΟΣΕΙΣ MAGAZINE
ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

 

 

 

 

Bookmark and Share  

 

 

ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΚΑΙ ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

 

 

Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΗΜΕΡΑ

ΑΙΣΙΟΔΟΞΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

Λίγη ψυχραιμία όμως δεν βλάπτει. Τα πράγματα στην ζωή δεν είναι απόλυτα μαύρα ή απόλυτα άσπρα αλλά συνήθως κινούνται στις ενδιάμεσες αποχρώσεις του γκρι. Έτσι απ την δεκαετία του 80 μέχρι σήμερα δεν ήρθε και ο αφανισμός της παραδοσιακής κρητικής μουσικής. Απλά όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω αποτελούν την κύρια τάση του ομαδικού ρεύματος. Σ όλους τους τομείς που επηρεάζουν τις μουσικές εξελίξεις υπάρχουν και οι συνεχιστές η φωτεινή πλευρά. Η πλευρά της Κρήτης που αντιπροσωπεύει εκείνη τη γνήσια, ατίθαση Κρητική ψυχή γεμάτη ανησυχίες και διάθεση για επαναπροσδιορισμό του φυσιολογικού.


Οι σχολές κρητικών παραδοσιακών χορών είναι γεμάτες από παιδιά που από τρυφερές ηλικίες ακόμα μαθαίνουν τα βήματα του συρτού, του μαλεβιωζιώτικου, του πεντοζάλη και της σούστας. Μπορεί πολλές φορές τα καλοκαίρια σαν τα στρατιωτάκια να χορεύουν μπροστά στους τουρίστες επιδεικνύοντας το πρόσωπο της παράδοσης τους (χωρίς όμως ν αποκαλύπτουν την ψυχή) αλλά αυτά τα παιδιά έχουν μάθει τα βήματα. Τα κρατάνε ζωντανά στους δύσκολους καιρούς και αν κάποτε δουν την παράδοσή τους όπως οι πρόγονοί τους, θα μπορέσουν να χορέψουν για τη χαρά, την λύπη ή την αγάπη και όχι για τους ξένους.


Στις σχολές που μπορεί να μάθει κανείς λύρα μπορεί να βγαίνουν στείροι χειριστές αυτού του πολύ δύσκολου οργάνου αλλά όλο και κάποια παιδιά κολλάνε σ αυτό που μαθαίνουν την ατίθαση ψυχή τους και ξεπετιούνται απ την ομοιομορφία της μάζας. Παράλληλα ο Μάνος Μουντάκης (γιος του θρυλικού Κώστα) έκανε το μεγάλο βήμα στον τομέα καθώς ίδρυσε παράρτημα Ωδείου Βυζαντινής και Κρητικής μουσικής στο Σταυρωμένο Ρεθύμνης με την επωνυμία του πατέρα του (Η περιοχή του Ρεθύμνου πάντα ήταν η μητρόπολη της λύρας). Έτσι έγινε το πρώτο ωδείο στην Ελληνική επικράτεια που πρώτα ανατρέχει στις ρίζες μας και μετά στους κλασσικούς. Μην νομίζετε ότι και η πρακτική εκμάθηση έχει εξαφανιστεί. Όσο υπάρχουν παλιοί που παίζουν όλο και κάποια πιτσιρίκια θα υπάρχουν στο σπίτι που θα προτιμούν να τους παρατηρούν απ το να βλέπουν τηλεόραση.

Και τα μαγαζιά όμως δεν έχουν εξαφανιστεί. Μπορεί στις μεγάλες πόλεις και ειδικότερα στο μεγαλόπνοο Ηράκλειο να είναι είδος σε ανεπάρκεια (Αποσπερίτης, Κάστρο και η πρόσφατη Αναγέννηση οι εξαιρέσεις) αλλά αν βγει κανείς λίγο πιο έξω θα ανακαλύψει αρκετά κέντρα, μικρότερης εμβέλειας με δυνατότητα όμως να καλύψουν τις ανάγκες για λύρα της ευρύτερης περιοχής τους. Τα δε παραδοσιακά γλέντια, ειδικά τα καλοκαίρια υπάρχουν ακόμα άφθονα κυρίως χάρις στην όρεξη ορισμένων κουζουλών που έχουν βαλθεί να κρατήσουν ζωντανές συνήθειες που οι περισσότεροι έχουν αντικαταστήσει με άλλες πιο προσοδοφόρες και η γαλαντομία ορισμένων περιοχών ( π.χ. Μυλοπόταμος) είναι ικανή να φέρει έστω και για μια βραδιά κάποιο απ τα πραγματικά άξια και μεγάλα ονόματα του είδους. Σε τέτοιο γλέντι γάμου έχει παρατηρηθεί πέρυσι το καλοκαίρι το εξής ελπιδοφόρο. Λυράρης και λαουτιέρης να παίζουν στο γάμο ενός νέου όταν πριν από 30 χρόνια είχε ξανασυμβεί το ίδιο ακριβώς σκηνικό, μόνο που στις ίδιες θέσεις των τριών πρωταγωνιστών ήταν οι πατεράδες τους! Σημαδιακό και αισιόδοξο!


Στο χώρο της δισκογραφίας μέσα απ το σωρό υπάρχουν και κάποιες επιχειρήσεις (το πολύ 3-4) που προβάλλουν έργο αντάξιο της παράδοσης. Εμείς ξεχωρίσαμε:την αθηναϊκή ΠΑΝΙΒΑΡ που από το 1967 στέλνει την Κρητική Μουσική σε όλα τα μήκη και πλάτη της υδρογείου και το ΚΡΗΤΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ που σε πείσμα των καιρών κάνει πραγματικά παραγωγές υψηλής ποιότητας με προσεγμένη αισθητική (απ τα εξώφυλλα μέχρι την ποιότητα του ήχου) και έδωσε στην Κρήτη ένα τεράστιο μουσικό έργο τους ΠΡΩΤΟΜΑΣΤΟΡΕΣ, όπου για πρώτη φορά ακούγονται συγκεντρωμένοι οι πρώτοι μεγάλοι δημιουργοί (1920-1955). Κάτι σαν βιβλίο μουσικής ιστορίας.


Στα τοπικά μέσα μαζικής ενημέρωσης βρέθηκε τα τελευταία χρόνια το βήμα όπου μπορεί ν ακουστεί η ντόπια παραδοσιακή μουσική. Στήνονται ραδιοσταθμοί με αποκλειστικά κρητικό ρεπερτόριο ενώ από ηρακλειώτικο τηλεοπτικό κανάλι βγαίνει κάθε εβδομάδα η εκπομπή του Χ. Γαργανουράκη όπου πολλοί νέοι αλλά και λιγότερο νέοι οργανοπαίχτες και τραγουδιστές προβάλλουν το ταλέντο τους και την άποψή τους για τους Κρητικούς ήχους ενώ στην εκπομπή του Βιτώρου η μαντιναδολογία είναι το φόρτε της. Οι μαντινάδες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κρητικής στιχουργίας που όσο κι αν βιάστηκε τα τελευταία χρόνια απ τους φαιδρούς μοντερνισμούς πάντα είχε στους κόλπους της ανθρώπους με γνώση της αυθεντικής κρητικής γλώσσας και άφθονο ταλέντο (Οι στιχουργοί αν εξαιρέσει κανείς τα τελευταία χρόνια ήταν πάντα οι ριγμένοι της υπόθεσης από πλευράς δημοσιότητας). Κλασσικά σπουδαία παραδείγματα ο Γιώργης Καράτζης και ο Μήτσος Σταυρακάκης.
Στις καθαρά μουσικές εξελίξεις τώρα τα πράγματα είναι λίγο πιο δύσκολα. Η συνέχιση της παραδοσιακής μουσικής απαιτεί βάδισμα πάνω σε μονοπάτια που έχουν ανοιχθεί απ τους παλιότερους και ιχνηλατήσεις σε παρά πέρα νέους δρόμους που χρειάζονται μεγάλο ταλέντο και ώρες μελέτης για να ανοιχθούν.
Η ανάκαμψη της τελευταίας χρονιάς μας κάνει να χαμογελάμε ξανά.


Το ταλέντο, στην υγιή του μορφή, υπάρχει ακόμα και σήμερα καθώς η ύπαρξη συνειδητοποιημένων Νίκος Ηλιάκηςνέων καλλιτεχνών που θα πάρουν την σκυτάλη στον 21ο αιώνα είναι ζωντανή. Μερικά απ τα αξιόλογα ονόματα αυτών των νέων ανθρώπων είναι: οι λυράρηδες Στέλιος Μπικάκης απ την Ασή - Γωνιά, Μανώλης Αλεξάκης απ το Λασίθι, ο ήδη παραγωγικός (6 δίσκους) Νίκος Zωιδάκης, ο νεαρός  συνθέτης, στιχουργός και ερμηνευτής Δημήτρης Βακάκης, ο Γιώργος Λεκάκης, ο Νεκτάριος Σαμώλης και ο Νίκος Ηλιάκης. Οι βιολάτορες Γιώργος Τσαντάκης απ τη Σητεία, Ηλίας Χορευτάκης απ τα Χανιά και ο παθιάρης λαουτιέρης απ το Ρέθυμνο Μιχάλης Τζουγανάκης. Το ταλέντο όμως δεν εξαντλείται με λίγα ονόματα και ταλέντο στην Κρήτη μπορεί κανείς να βρει άφθονο.

Η ΑΛΛΗ ΕΚΔΟΧΗ

Βέβαια εκτός απ αυτούς υπάρχουν νέοι άνθρωποι με υψηλό ταλέντο που δουλεύουν με την κρητική Ψαραντωνηςμουσική αλλά μ ένα διαφορετικό απ τον τετριμμένο τρόπο. Έντονα επηρεασμένοι απ τους παραδοσιακούς Κρητικούς ήχους χρησιμοποιούν πολλά στοιχεία τους αλλά δεν μπορούν να καταταχθούν στους παραδοσιακούς μουσικούς με την στενή έννοια του όρου.  Ξεφεύγουν απ τα ακούσματα που έχει συνηθίσει η Κρήτη τις τελευταίες δεκαετίες και βάζουν τη δική τους σφραγίδα με μια μουσική περισσότερο έντεχνη, ακουστική που ζητά απ τον ακροατή άποψη και συνειδητή επιλογή. Σ αυτή την κατηγορία θα μπορούσε να ενταχθεί και ο Ψαραντώνης αν και όχι τόσο νεαρός στην ηλικία, όπως και ο μελετητής της παραδοσιακής μας μουσικής, ο Ιρλανδός Ross Daly και ο απόλυτα έντεχνος Λουδοβίκος των Ανωγείων.
Επίσης οι ήδη πετυχημένοι εκτός Κρήτης και με τρεις δίσκους στο ενεργητικό τους ΧΑΙΝΗΔΕΣ με μελωδικές κρητικές μπαλάντες και γενικότερα λαϊκές επιρροές. Σχηματίστηκαν στο χώρο του Πανεπιστημίου Ηρακλείου από τους Δημήτρη Αποστολάκη (κύριος στιχουργός και συνθέτης) Δημήτρη Zαχαριουδάκη, Κάλια Σπυριδάκη, Μιχάλη Σταυρακάκη και το Γιώργο Λαοδίκη.
Ενα ακόμα από τα φρέσκα νεανικά σχήματα που σίγουρα θα αφήσουν την σφραγίδα τους στην έντεχνη κρητική μουσική είναι τα, χωρίς δισκογραφική δουλεία αλλά με πετυχημένες   εμφανίσεις, ΠΑΛΑΙΙΝΑ ΣΕΦΕΡΙΑ. Είναι ένα μουσικό σχήμα που μελετά την Κρητική μουσική που γράφτηκε απ τις Παλαιινα Σεφέριααρχές του αιώνα ως σήμερα. Εμφανείς στις μουσικές εκτελέσεις τους οι Βυζαντινές ρίζες της Κρητικής μουσικής. Το ύφος τους προσελκύει και κοινό που δεν έχει άμεση σχέση με την Κρητική μουσική παράδοση ενώ σημαντικότατη είναι και η χρησιμοποίηση ξεχασμένων κρητικών οργάνων που η παρουσία τους εξασθένισε στο χρόνο (μπουλγαρί, σφυροχάμπιολο). Μέλη τους ο παλιός μαθητής του Κώστα Μουντάκη, Zαχάρης Σπυριδάκης, ο Κάρολος Κουκλάκης σε λαούτο, μπουλγαρί, η Ειρήνη Δερέμπεη (μπουλγαρί, καβάλι, σφυροχάμπιολο) και η Αγγελική Ξεκαλάκη στα κρουστά.

Είναι ιδιαίτερα άχαρο να προσπαθείς να μεταφέρεις στο χαρτί την ιστορία και τις μουσικές καταστάσεις, παλαιότερες και σύγχρονες ενός ολόκληρου νησιού σαν την Κρήτη, χωρίς τη δυνατότητα ήχου που θα μπορούσε από μόνος του να είναι αρκετός. Το ίδιο άχαρο όμως είναι να προσπαθείς ν απαριθμήσεις όλους αυτούς που συντέλεσαν στο μοναδικό θαύμα της Κρητικής μουσικής του 20ου αιώνα χωρίς να αμελήσεις κάποιους. Ας μας συγχωρέσουν αυτοί αν και πρέπει να κατανοήσουμε ότι η Κρητική μουσική δεν είναι κάτι το αυθύπαρκτο, αλλά αυτό το ανεπιτήδευτο ηχητικό δημιούργημα των Κρητικών γενεών. Δημιούργημα αστείρευτης εσωτερικής ενέργειας και πνευματικής ανησυχίας των ανθρώπων αυτού του νησιού. Σ αυτών τις ψυχές είναι που έχουμε εμπιστοσύνη για τα κατοπινά.


 ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΤΣΙΚΑΣ

 

Χειροποίητη παραδοσιακή Κρητική λύρα από το Creta Shop

Αναζητείστε Κρητική μουσική στο Creta Shop

Κείμενο και φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορoύν να αναπαραχθούν κατόπιν συννενόησης με τον εκδότη και μόνον εάν αναφέρεται η πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ,  το Κρητικό περιοδικόμε σύνδεση στο http://stigmes.gr  

 


ΗΟΜΕ ] TAYTOTHTA ] ΘΕΜΑΤΑ ] ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ] ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ] ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ] ΣΥΝΔΡΟΜΗ ] EDITORIAL ] ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ] LINKS ] DOWNLOADS ] CRETA SHOP ] FACEBOOK ] ΕΚΔΟΣΕΙΣ MAGAZINE ] ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ] [ ENGLISH ] [ CRETA SHOP ]

Απορίες - ερωτήσεις webmaster@stigmes.gr - ΣΤΙΓΜΕΣ © 2001-10 All rights reserved